skip to the content

Onkoloji Sözlüğü

A - B - C - D - E - G H - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - S - Ş - T - U- Ü - V - X- Y - Z

A

Adjuvan tedavi
İyileşme şansını artırmak için birincil tedaviden sonra verilen tedavi. Adjuvan tedavi kemoterapi, ışın tedavisi veya hormon tedavisi biçiminde olabilir.

Agresif (saldırgan)
Hızlı büyüyen .

Ailevi polipozis
Kalın bağırsak ve bağırsağın son kısmının duvarlarında oluşan çok sayıda polipin ( bağırsak iç cidarında bağırsak boşluğuna doğru büyümeler) yer aldığı kalıtsal bir durum. Bağırsak kanseri riskini artırır. Ailevi adenomatöz polipozis olarak da bilinir.

Aksilla
Koltuk altı

Aksiller
Koltuk altın ilgilendiren.

Aksiller lenf nodu diseksiyonu
Koltuk altı bölgesinde bulunan lenf nodlarının alınması. Aksiller diseksiyon olarak da adlandırılır

Akut lösemi
Kan oluşturan dokunun hızlı ilerleyen kanseri.

Anemi
Kırmızı kan hücrelerinin sayısının normalin altında olduğu durum

Anestezi
His ve şuur kaybı yapan madde ve ilaçlar. Lokal (bölgesel) anestezikler vücudun belirli bir bölgesinde his kaybına sebep olurlar. Genel anestetikler kişiyi uyuturlar.

Antibiyotik
Bakteri ve diğer mikro-organizmaların enfeksiyonlarını tedavi etmekte kullanılan ilaçlar.

Areola
Meme başının etrafındaki koyu renkli deri alanı.

Aspirat
Vücut boşluklarındaki sıvılardan toplanan örnek

Atipik hiperplazi
Hücrelerin normal dışı özelliklerinin olduğu ve sayılarının artmış olduğu iyi huylu durum.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

B

Bademcikler
Boğazın her iki yanında yer alan lenfoid doku kitleleri.

Bağışıklık sistemi
Bkz. İmmun sistem

Baryumlu lavman
Kalın bağırsağa ve kalın bağırsağın son çıkım bölgesine (rektum) anüsten içinde baryum maddesi olan sıvının verildiği uygulama. Baryum mide bağırsak sisteminin aşağı kısmının röntgen filminde görünmesini sağlayan gümüş beyazlığında bir maddedir.

Beyaz kan hücreleri
İçinde hemoglobin içermeyen kan hücrelerine işaret etmektedir. Beyaz kan hücreleri, nötrofiller, eozinofiller, makrofajlar, ve mast hücreleridir. Bu hücreler de kemik iliğinde yapılır, ve vücudun enfeksiyonlarla ve diğer hastalıklarla mücadelesinde yardımcıdırlar.

Beyin omurilik sıvısı
BOS. Beynin ve omuriliğin etrafında dolaşan sıvı. Beyin omurilik sıvısı beynin içerisindeki karıncıklarda üretilir.

Bilgisayarlı Tomografi
BT. Vücuttaki bir bölgenin değişik açılardan alınmış ayrıntılı resmi; resimler röntgen makinesine bağlı bilgisayar tarafından oluşturulur. Bilgisayarlı tomografi taraması, bilgisayarlı aksiyel tomografi taraması (BAT) olarak da bilinir.

Biyolojik tedavi
Hastalıkla ya da enfeksiyonla savaşmak için bağışıklık sisteminin kaabiliyetini uyarmak veya kazandırmak. Bazı biyolojik tedaviler çoğalmayı durdurmak için direkt olarak kanser hücrelerine müdahale ederler. Ayrıca bazı kanser tedavilerinin sebep olabileceği yan etkileri azaltmada kullanılabilirler. İmmünoterapi, biyoterapi, biyolojik yanıt terapisi olarak da adlandırılır.

Biyopsi
Dokuların veya hücrelerin mikroskop altında incelenmek için alınması. Dokunun sadece bir kısmı alındığında işleme insizyonel biopsi denir. Yumru veya şüpheli bölge tamamen alındığında işleme eksizyonel biyopsi denir. Doku veya sıvı örneği iğne ile alındığında ise iğne biyopsisi ya da ince iğne biyopsisi olarak adlandırılır.

Blast
Olgunlaşmamış hücre.

Böbrekler
Karın boşluğunda yer alan kanı temizleyen organ çifti; eritropoetin üretir (kırmızı kan hücresi yapımını uyaran bir madde) ve kan basıncının düzenlenmesinde rol alır.

Brakiterapi
İğnelerde, tel veya kateterlerde saklanan radyoaktif maddelerin tümörün yanına ya da doğrudan içine konma işlemi. İçeriden ışınlama, implant ışınlaması, veya dokulararası ışınlama olarak da bilinir.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

 

C

Cerrahi
Vücut parçalarını almak veya tamir etmek, veya hastalığın olup olmadığına bakmak için yapılan girişim. Ameliyat.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

D

Dalak
Lenfatik sistemin parçası olan bir organ. Dalak lenfositleri üretir, kanı süzer, kan hücrelerini depolar, eski kan hücrelerini ortadan kaldırır. Karın boşluğunda midenin sol tarafında yer alır.


Damar İçi Uygulama
Maddelerin damar içine verilmesi

Derecelendirme
Kanserin vücüt içerisinde yayılımını öğrenmek için incelemeler yapma, özellikle hastalığın başlangıç bölgesinden diğer bölgelere yayılıp yayılmadığını belirleme. En uygun tedaviyi planlamak için kanserin derecesini bilmek önemlidir.

Destekleyici bakım
Yan etki ve komplikasyonları önlemek, kontrol etmek, ve rahatlatmak için ve kanser hastalarının konforlarını ve yaşam kalitelerini iyileştirmek için yapılan tedaviler.

Dışarıdan ışınlama
Yüksek enerjili ışınları kansere hedefleyen makinenin kullanıldığı ışın tedavisi.

Dışkıda gizli kan testi
Dışkıdaki gizli kanı tespit eden test.

Displazi
Mikroskopta anormal bulunan ama kanser olmayan hücreler.

Diyafram
Akciğerlerin ve kalbin altında, göğüs kafesini karın boşluğundan ayıran ince kas duvar.

Doğurganlık
Çocuk yapma becerisi

Doku
Bir işlevi yerine getirmek amacıyla birlikte faaliyet gösteren ve benzer hücre tabakaları ya da grupları.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

E

Eksizyonel biyopsi
Tüm yumru ya da şüpheli alanın tanı amacıyla alındığı cerrahi işlem. Alınan doku daha sonra mikroskop altında incelenir.

Empotan
Cinsel birleşme için yeterli sertleşmenin olamaması

Endoskopi
Endoskop denen ince ve ışıklı bir tüple vücudun içini görerek incelemek.

Enterostomal terapist
İdrar yolları ve diğer atık yolları deriye ağızlaştırılmış hastaların bakımı konusunda yetişmiş sağlık çalışanı.

Eritrosit
Kırmızı kan hücreleri. Vücudun tüm bölümlerine oksijen taşıyan hücreler.

Evre
Kanserin vücut içerisinde yaygınlık aşaması


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytri 

G

Gastroenterolog
Sindirim sisteminin rahatsızlıklarının teşhis ve tedavisinde uzmanlaşan hekim.

Gen
Ebevyenlerden çocuğa kalıtımın işlevsel ve yapısal birimi. Genler DNA'nın parçasıdırlar. Genlerin çoğu özgün bir proteinin yapımıyla ilgili bilgiyi taşırlar.

Görüntüleme
Vücut içindeki bölgeleri görüntüleyen incelemeler.

Graft-konakçıya karşı (graft vs host) hastalığı
Nakledilen kemik iliğinin ya da ilik dışındaki kök hücrelerinin kişinin dokularına karşı geliştirdiği tepkiler.

Güneş koruma faktörü
GKF. Güneşten korunma ürünlerinde güneş yanığı koruma düzeylerini belirten ölçek. GKF ne kadar yüksekse o ölçüde güneş yanığından korunma sağlar. GKF 2, 11 arası minimal korumaya, 12,29 arası orta korumaya, birçok insan için yeterli olan korumaya işaret eder. GKF 30 ve üzeri yüksek koruma sağlar, güneşe aşırı hassas kişilere tevsiye edilir.

Güneş koruyucusu
Güneşin zararlı ışınlarından deriyi korumaya yardımcı maddeler. Güneş koruyucuları morötesi hem A hem B ışınları geri yansıtır, emer, ve dağıtır. Güneş koruyucuları içeren losyonlar, kremler, jeller deriyi erken yaşlanmadan ve deri kanserine yol açan yıkımlardan korurlar.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

H

Hematolog
Kan hastalıklarını tedavi eden hekim

Hormonlar
Vücuttaki bezler tarafından salgılanan ve kan akımında dolaşan kimyasallar. Hormonlar belli hücre veya organların faaliyetlerini kontrol ederler.

Hormon terapisi
Hormon ekleme, hormonları engelleme ya da kaldırma tedavileri. Bazı durumlarda (diyabet ve menopoz), hormonlar düşük hormon düzeylerini ayarlamak için verilir. Bazı kanserleri yavaşlatmak veya durdurmak için (prostat ve meme kanserleri), vücudun doğal hormonlarını engellemek için verilebilir.Bazen hormon kaynağını ortadan kaldırmak için cerrahi müdahale gerekebilir. Ayrıca hormonal tedavi, hormon tedavisi, endokrin tedavi olarak da bilinir.

Hormon yerine koyma tedavisi
Menopoz sonrası ya da yumurtalıkları ameliyatla alınmış kadınlara yumurtalıklarda artık üretilmeyen östrojenin yerine hormonların (öströjen, progesteron, veya ikisi) verilmesi.

Histerektomi
Rahmin alındığı ameliyat.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril 

İ

İltihaplı meme kanseri
Memenin görünümün kırmızı ve şiş, dokunumunun sıcak olduğu kanser tipi. Meme derisinde portakal yüzeyi gibi çukurlaşmalar görülebilir.

İmmünoterapi
Hastalıkla ya da enfeksiyonla savaşmak için bağışıklık sisteminin kabiliyetini uyarmak veya yeniden kazandırmak. Bazı biyolojik tedaviler büyümelerini durdurmak için kanser hücrelerine doğrudan müdahale ederler. Ayrıca bazı kanser tedavilerinin sebep olabileceği yan etkileri azaltmada kullanılabilirler. İmmünoterapi, biyolojik tedavi, biyoterapi, biyolojik yanıt değiştirme terapisi olarak da adlandırılır.

İmmün sistem
Vücudu enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı koruyan karmaşık organ ve hücreler kümesi.


İndolan Lenfoma
Yavaş büyüme ve yayılma eğilimi gösteren lenfomalar. Ayrıca düşük dereceli de denir.

İnratekal kemoterapi
Antikanser ilaçların beyin ve omuriliği saran ince zarlar arasındaki sıvı dolu aralığa verilmesi.

İn situ duktal karsinom
Bir kanalın duvarlarını kaplayan hücrelerin anormalliği. Hücreler kanal dokusunun dışındaki meme dokusuna yayılmamıştır. Ayrıca kanal içi karsinom olarak ta bilinir.

İn situ lobuler karsinoma
Meme löbüllerinde anormal hücrelerin bulunması. Bu durum nadiren yayılmacı (invaziv) kansere dönüşür; bununla birlikte bu kanserin bulunması öbür memede kanser gelişme ihtimalini arttırır.

İnsizyon
Vücutta yapılan kesi.

İnsizyonel biyopsi
Yumrunun ya da şüpheli bölgenin bir kısmının alındığı cerrahi operasyon. Doku daha sonra mikroskop altında incelenir.

İnterferon
Bir biyolojik yanıt değiştirici (vücudun enfeksionlara ve hastalıklara doğal yanıtını geliştiren bir madde). İnterferonlar kanser hücrelerinin bölünmesine müdahale ederler, hücre büyümesini durdurabilirler. Birçok interferon tipi vardır, interferon-alfa, beta, gamma. Bu maddeler normal olarak beden tarafından üretilir.Ayrıca kanser ve diğer hastalık tedavilerinde kullanılmak için laboratuvarlarda yapılırlar.

İnterlökin-2
İL-2. Bir biyolojik yanıt değiştirici (vücudun enfeksiyonlara ve hastalıklara doğal yanıtını geliştiren bir madde), bağışıklık sistemindeki hastalıklarla savaşan belirli kan hücrelerinin çoğalmasını uyarır. Bu maddeler normalde vücutta yapılırlar.

İntraperitoniel kemoterapi
Periton içi kemoterapi. Antikanser ilaçların karın boşluğuna bir tüp vasıtasıyla direk olarak konulduğu tedavi biçimi.

İnvaziv kanser
Kaynak aldığı dokunun ötesine yayılan, etrafındaki sağlıklı dokulara doğru büyüyen kanser. İnfiltre eden kanser olarak da bilinir.

İyi huylu (selim, benign)
Kanserli değil; komşu dokuları işgal etmiyor ya da vücüdun diğer kısımlarına yayılmıyor.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

K

Kan beyin bariyeri (engeli)
Çok sıkı aralıklı hücreli kan damarlarının oluşturduğu ağdan dolayı potansiyel olarak toksik maddelerin kandan beyne geçmesine engel olan biyolojik bariyer.

Kanal
Vücut sıvılarının içinden geçtiği ince yollar.

Kanser
Anormal hücrelerin kontrolsüz bir biçimde bölünerek çoğaldığı hastalıklara verilen isim. Kanser hücreleri kan ve lenf yollarıyla vücudun diğer kısımlarına yayılırlar.

Karaciğer
Karın boşluğunun üst sağ kısmında yer alır. Kanı temizler ve safra salgısında yer alır.

Karın Bölgesi
Vücudun pankreas bezi, mide, bağırsak, karaciğer, safra kesesi gibi organlarını içeren bölge.

Karsinojen
Kanser oluşumuna sebep olan herhangi şey.

Karsinom
Vücudun iç ve dış yüzeyini örten epitel doku hücrelerinden kaynak alan kanser.

Kateter
Vücuda sıvı vermek ya da çekmek için kullanılan esnek ince tüp

Kemik iliği
Kemiklerin ortasında yer alan, beyaz, kırmızı kan hücreleri ve plateletleri üreten yumuşak, süngersi doku.

Kemik iliği aspirasyonu
Genellikle kalça kemiğinden iğne ile küçük bir ilik örneğinin alınması ve mikroskop altında incelenmesi.

Kemik iliği biyopsisi
Kemik iliğinden iğne ile numune alınımı ve mikroskopta bakılması.

Kemik iliği nakli
Yüksek doz antikanser veya ışınlama tedavileri sonucunda imha olan kemik iliğini yerine koyma işlemidir. Nakil otolog, yani şahsın önceden alınmış ve saklanmış kemik iliğininin nakledilmesi veya allojenik, yani başkası tarafından bağışlanmış iliğin kullanılması ya da sinjenik, yani tek yumurta ikizi tarafından verilen iliğin aktarılması şeklinde olur.

Kemoterapi
Kansere karşı ilaçlarla (antikanser) yapılan tedavi.

Kısırlık (infertilite)
Çocuk olmaması hali.

Kist
İçi sıvıyla dolu kese.

Klinik çalışma
Tıbbi tedaviler veya diger girişimlerin kişilerde ne ölçüde sonuç getirdiğini sınamaya yönelik araştırma tipi. Bu tür çalışmalarda yeni tarama, koruma, tanı, ya da tedavi yöntemleri sınamaya tabi tutulur.

Koloni uyarıcı faktörler
KUF. Kan hücrelerinin yapımını uyaran maddelerdir.

Kolonoskop
Kalın bağırsağın içini incelemeye yönelik ince, ışıklı tüp.

Kolorektal
Kalın barsak ve kalınbağırsak son bölgesiyle (rektum) ilgili.

Kolostomi
Kalın bağırsağa vücudun dışarısından açıklık. Kolostomi bağırsağın bir kısmı alındıktan sonra dışkının vücudu terk etmesi için yeni bir yol sağlar.

Kök hücre
Kendisinden başka tip hücreler gelişen hücre.

Kötü huylu (habis, malign)
Kanser özellikli; yakın dokuları işgal ve yok etme eğilimli çoğalma ve vücudun diğer bölümlerine yayılma.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

L

Laparotomi
Karın ön duvarın cerrahi kesi ile açılması

Lenfanjiyogram
Lenfatik sistemin röntgen filmi. Lenfatik kanallara zerk edilen boya bütün sistemi gezer. Boya filmlerde lenfatik kanalların ve organların sınırlarını belirginleştirir.

Lenfatik sitem
Enfeksiyonlar ve başka hastalıklarla mücadele eden beyaz kan hücrelerini üreten, saklayan ve taşıyan doku ve organlardan oluşur. Bu sistem kemik iliği, dalak, timus, lenf düğümleri, ve lenf kanallarını ( lenf sıvısı ve beyaz kan hücrelerini taşıyan ince damarlar) kapsar. Bu kanalllar, kan damarları gibi vücüdun bütün dokularına dağılır.

Lenfoma
Lenfatik sistemden köken alan kanser.

Lenfosit
Bir çeşit beyaz kan hücresi. Lenfositlerin bağışıklık sisteminde bir çok rolleri vardır, enfeksiyonlarla ve hastalıklarla mücadele etmek için antikorlar ve başka maddelerin üretimi gibi.

Lenf düğümü
Bağ dokusu bir kapsülle çevrili yuvarlak lenf dokusu kitlesi. Lenf düğümleri lenf sıvısını süzerler, lenf hücrelerini barındırırlar. Lenf damarları boyunca yer alırlar. Ayrıca lenf bezi diye bilinirler.

Lenf ödemi
Fazla sıvının toplanması ve şişkinlik yaratması. Kolda ya da bacakta, koltuk altındaki ya da kasıktaki lenf düğümleri ya da damarların alındığı veya ışınlamaya maruz kaldığı zaman oluşur.

Lob
Bir organın, örneğin karaciğer, akciğer, göğüs, tiroid, ya da beynin, bir bölümü.

Lobül
Lobun küçük alt birimleri.

Lokal terapi
Tümör hücrelerini ve ona yakın bölgeyi etkileyen tedavi.

Lomber Ponksion
Omurganın alt kısmında iğne ile girilerek beyin omurilik sıvısının alınması.

Lösemi
Kan yapıcı hücrelerin kanseri.

Lumpektomi
Tümörün etrafındaki küçük miktar normal dokuyla birlikte çıkartılması.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

M

Mamogram
Meme filmi.

Mastektomi
Memenin tamamının ya da tama yakınının alınması

Melanom
Melanositlerden, deriye rengini veren maddeleri üreten hücrelerden köken alan deri kanseri.

Melanosit
Deride melanin denilen renk verici maddeleri üreten ve taşıyan hücreler.

Meme başı salgısı
Meme başından gelen sıvı.

Meme rekonstrüksiyonu
Meme alınımından sonra meme biçimi vermek amacıyla yapılan cerrahi.

Memeyi muhafaza eden cerrahi
Memenin değil kanserin alındığı ameliyat. Lumpektomi (sadece yumrunun alınması), segmental mastektomi (kanser dokusu nun etrafındaki bir kısım dokuyla, ve altındaki kas dokusu zarıyla alınması) gibi tipleri vardır.

Menopoz
Bir kadının adet kanamalarının tamamen kesildiği dönem.

Mens döngüsü
İki adet dönemi arasında geçen aylık hormonal değişim döngüsü.

Menstrüasyon (adet kanaması)
Rahimden adetsel kan ve doku atımı. Menopoza kadar, menstrüasyon, hamilelikler dışında yaklaşık 28 günde bir gelir.

Merkezi sinir sistemi
MSS. Beyin ve omurilik.

Metastaz
Kanserin vücudun bir yerinden başka bir yerine yayılması. Yayılan hücrelerden oluşan tümörler "ikincil tümörler" olarak adlandırılır, ve birinci tümörle benzer hücreler içerirler.

Mikrokalsifikasyon
Memede, hissedilemeyen ama ancak meme filminde gösterilebilen kalsiyum birikmesi. Kalsiyum görüntülerinden oluşan kümeler kanserin varlığına işaret edebilir.

Miyeloid
Anlamı, kemik iliğinin bazı özelliklerini gösterme, kemik iliği  kaynaklı, kemik iliğiyle ilgili olma. Bazı durumlarda ise kemik iliğinde bulunan bazı tip lenfosit dışı beyaz hücrelerle ilgili, örneğin granülosit, monosit, platelet hücre soyu ile ilgili olma. Diğer eş anlamlı sözcük, miyelojenöz.

Miyelojen
Kemik iliği ile ilgili, oradan köken alan, orada yapılan.

Modifiye radikal mastektomi
Memenin, koltuk altındaki bazı lenf düğümlerinin, göğüs kasları üzerindeki zarın, ve bazen de göğüs duvarı kaslarının bir kısmının alındığı meme kanseri ameliyat tipi.

Mol
Melanosit hücre kümeleri ve onları çevreleyen destek dokularından oluşan deri üzerinde kabarık iyi huylu oluşum (genellikle deri rengi, kahverengi, ya da taze renkli).

Monoklonal antikor
Kanser hücrelerinin vücuttaki yerlerini tespit edip bağlayabilen laboratuvarda üretilmiş maddeler. Birçok monoklonal antikorlar kanser tespit etmede ve tedavide kullanılmakta; her biri kanser hücreleri üzerindeki değişik bir proteini tanımaktalar. Monoklonal antikorlar kendi başına kullanılabildikleri gibi ilaçlar, toksinler, ya da radyoaktif materyalleri tümörlere direkt olarak yollamakta da kullanılabilirler.

MRI
Manyetik rezonans görüntülemesi. Bilgisayara bağlı mıknatıs sistemleriyle vücudun içerisinin ayrıntılı resmedilmesini sağlayan işlem. Ayrıca Nükleer Manyetik Rezonans olarak adlandırılır (NMRI).

Mutasyon
Hücre DNA'sındaki herhangi bir değişiklik. Mutasyonlar hücre bölünmesi sırasındaki hatalardan, veya çevredeki DNA'ya zarar veren maddelere maruz kalmaktan oluşabilir. Mutasyonlar zararlı, faydalı, ya da etkisiz olabilirler. Eğer sperm ya da yumurtayı oluşturan hücrelerde oluşurlarsa kalıtılabilirler; diğer tip hücrelerde oluşurlarsa kalıtılmazlar. Bazı mutasyonlar kansere ya da başka hastalıklara götürebilirler.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril


O

Over
Kadında yumurtanın oluştuğu bir çift üreme organı. Kalça boşluğunda rahmin her iki yanında yer alırlar.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

P

Pap testi
Rahim ağzından mikroskop altında incelemek üzere hücre toplanması. Kanser olabilecek, kansere yol açabilecek değişiklikleri tespit etmek için kullanılır, ve enfeksiyon, enflamasyon gibi kanser dışı durumları da gösterebilir. Pap yayması olarak da bilinir.

Parmakla rektal inceleme
Doktorun eldivenli parmağıyla bağırsak çıkım bölgesinin normal dışı oluşumlarını hissetmek için yaptığı muayene işlemi.

Patolog
Hücre ve dokuları mikroskop altında inceleyerek hastalıkları belirleyen doktor.

Pediyatrik.
Çocuklarla ilgili

Pelvis bölgesi
Karnın kalça kemikleri arasında kalan kısmı.

Periferik kök hücre nakli
Kanser tedavisi sırasında yok edilen kan yapıcı hücreleri yerine koyma yöntemi. Kemik iliğindeki kök hücrelere benzeyen ama dolaşımda bulunan olgunlaşmamış kan hücreleri tedavi sonrası verilerek kemik iliğinin toparlamasına ve sağlıklı kan hücreleri üretmesine yardımcı olunur. Nakil, otolog, yani şahsın önceden alınmış ve saklanmış kemik iliğininin nakledilmesi veya allojenik, yani başkası tarafından bağışlanmış iliğin kullanılması ya da sinjenik, yani tek yumurta ikizi tarafından verilen iliğin aktarılması şeklinde olur. Periferal kök hücre desteği olarak da bilinir.

Peteşi
Toplu iğne başı gibi, deriden kabarık olmayan, deri altında kanama nedeniyle oluşmuş yuvarlak kırmızı noktalar.

Plastik cerrah
Kazalar, doğumsal eksiklikler, ya da hastalık tedavileri sonucunda oluşan şekil bozukluklarını ve izleri azaltmada uzmanlaşmış cerrah.

Platelet
Kanamayı durdurmak için pıhtı oluşumunda rol alan kan hücresi tipi. Trombosit olarak da bilinir.

Plazma
Kan hücrelerini taşıyan berrak, sarımsı sıvı. Pıhtılaşmayı sağlayan proteinler plazmada yer alırlar.

Polip
Mukoz zarlardan organ boşluğuna çıkan büyümeler.

Profilaksi
Hastalıkları önlemek için çaba

Progesteron
Bir dişilik hormonu

Pozitron emisyon tomografi taraması
PET taraması. Hastalığın olup olmadığını tespit etmek için kullanılan dokuların faaliyetini gösterebilen bilgisayarlı görüntüleme sistemi.

Prognoz
Bir hastalığın muhtemel sonuç ya da seyri; düzelme şansı ya da tekrarlama riski.

Protez
Bir vücut parçasının yerine geçme amacıyla üretilen yapay parça.

İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

R

Radikal mastektomi
Göğsün, göğüs duvar kaslarınını, ve koltuk altındaki bütün lenf düğümlerinin alındığı meme kanseri ameliyatı. Uzun yıllar, en çok başvurulan yöntemdi; şimdilerde tümor göğüs kaslarına yayıldığı zaman kullanılıyor. Halsted radikal mastektomisi olarak ta bilinir.

Radyasyon onkoloğu
Kanser tedavisinde ışın tedavisi yapma konusunda uzmanlaşan hekim.

Radyasyon tedavisi (radyoterapi)
Kanser hücrelerini öldürmek, tümör dokularını küçültmek amacıyla x-ışını, gama ışını, nötronlar, ve diğer kaynaklardan oluşan yüksek enerjili ışınımın kullanılması. Işınım vücudun dışından gelebilir, ya da radyoizotop denilen maddelerden gelebilir. Radyoizotoplar ışınım sağlarlar ve tümörün içine ya da yanına veya kanser hücrelerinin yakınındaki bölgeye yerleştirilebilirler. Bu tarz ışınım tedavisine içeriden radyasyon tedavisi, implant ışınımı, dokulararası ışınım, ya da brakiterapi denilir. Sistemik radyasyon tedavisinde ise radyoaktif bir madde, örneğin bütün vücudu dolaşabilen işaretlenmiş bir monoklonal antikor kullanılır. Radyoterapi, ışınlama, x-ışını tedavisi diğer isimlerdir.

Radyoaktif
Işınım veren

Radyonüklid tarama
Vücüdun iç bölgelerinin tarama resimlerini veren bir yöntem. Kişiye damar ya da ağız yoluyla küçük miktarda radyoaktif bir madde verilir,; tarayıcı (scanner) isimli cihaz istenilen organda radyoaktivite ölçümü yapar.

Relaps
İyileşme periyodunu takiben kanser belirti ve bulgularının geri dönmesi.

Remisyon
Kanserin belirti ve bulgularında azalma ya da kaybolma. Kısmi düzelmede tümü değil bazı belirti ve bulgular kaybolmuştur. Tam remsiyonda ise, kanser vücutta olsa bile, kanserin tüm belirti ve bulguları kaybolmuştur.

Risk faktörleri
Bir kişinin bir hastalığı geliştirmesiyle ilgili riskini arttıran her şey; herhangi bir madde, ajan, genetik değişiklik, özellik, alışkanlık, ya da durum olabilir.

İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

S

Segmental mastektomi
Kanserin, etrafında bir kısım normal dokunun, tümör altındaki kas zarının, ve genellikle de koltuk altındaki bazı lenf düğümlerinin de alındığı ameliyat tipi. Parsiyel (kısmi) mastektomi olarak da bilinir.

Sentinel (nöbetçi) lenf nodu biyopsisi
Tümörün hemen yanından verilen boya ya da radyoaktif maddeyle tümörün ilk yayılım yolunda yer alan lenf düğümlerinin (sentinel lenf düğümleri) belirlendiği ve tumör olup olmadığının tespiti için çıkartıldığı yöntem.

Sigmoidoskop
Kalın bağırsağın içini görmek için kullanılan ince ışıklı tüp.

Sistemik tedavi
Kan dolaşımıyla vücudün her yerine erişen maddeler kullanarak tedavi.

Sperm bankası
Spermleri gelecekteki kullanımlar için dondurma. Bu yöntemle dölleme yeteneği kaybolan erkeklere de baba olma imkanı sağlanır.

Splenektomi
Dalağı ameliyatı ile çıkarma.

Stoma
Cerrahi olarak vücudun içindeki bir bölgeden dışarıya açılan açıklık.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

T

Tarama
Belirtileri yokken hastalığı arama.

Tıbbi onkolog
Kanser tanısı koymada ve kemoterapi, hormonal tedavi, ve biyolojik tedaviler kullanarak tedavi etmede uzmanlaşmış doktor.Tıbbi onkolog sıklıkla kanseri olan kişinin esas hekimi olur ve diğer uzmanlar tarafından sağlanan tedavileri koordine eder.

Timus
Lenfatik sistemin parçası olan bir organ; T lenfositler burada oluşur ve çoğalır. Timus göğüs bölgesinde göğüs tahtasının altındadır.

Total mastektomi
Göğsün alınması. Basit mastektomi olarak da bilinir.

Transfüzyon
Dışardan kan unsurlarının ya da tam kanın dolaşıma verilmesi. Kan başka bir kişi tarafından bağışlanır, ya da daha önceden alınmış ve depolanmış olabilir.

Trombosit
Kanamayı durdurmak için pıhtı oluşumunda rol alan kan hücresi tipi. Platelet olarak da bilinir.

Tümör
Aşırı hücre bölünmesinden oluşan anormal doku kitlesi. Tümörler yararlı vücut işlevi görmezler. İyi huylu ya da kötü huylu olabilirler.

"Tüylü" (hairy) hücre lösemisi
Anormal beyaz kan hücrelerinin mikroskopta bakıldığında küçük tüylerle kaplanmış gibi görüldüğü bir kronik lösemi tipi.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

U

Ultrasonografi
Vücudun içindeki bölgelerin, gönderilen ses dalgalarının organlar ve diğer dokulardan değişik yansımalarına bağlı olarak olarak bilgisayar tarafından resmedilmesi

Ultraviyole radyasyon (Morötesi radyasyon)
UV ışınım. Görünür ışınlar güneşten gelen enerjinin parçasıdırlar. UV radyasyon deriye zarar verebilir ve melanomaya ve diğer deri tümör tiplerine sebep olabilir. Yer küre yüzeyine erişen UV radyasyon iki tip ışın demetinden oluşur, UVA ve UVB. UVB demetleri UVA'lardan daha fazla olarak güneş yanığına sebep olurlar, fakat UVA demetleri derinin daha derin katmanlarına ulaşır.
Bilim adamları uzun zamandan beri UVB radyasyonun melanom ve diğer tip deri kanserlerine neden olduğunu düşünmüşlerdir. Günümüzde UVA radyasyonun da kansere giden deri harabiyetine etkisinin olabileceği ve zamanından önce yaşlanmaya neden olabileceği düşünülmektedir.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

Ü

Ülseratif kolit
Kalın bağırsağın bağırsak iç yüzeyinde ülserler yaratan süregen iltihabı. Bu durum kendini karın ağrısı, kramplar, ve yumuşak iltihaplı, balgamlı, kanlı gaita ile gösterir.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

Y

Yan etkiler
Tedavi tarafından hedeflenenler dışında organ ve dokuların etkilenmesinden oluşan problemler. Kanser tedavisinin yaygın yan etkileri yorgunluk, ağrı, bulantı, kusma, kan hücresi sayımlarında düşme, saç dökülmesi, ve ağız yaraları.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril

X

X-ışını
Yüksek enerjili radyasyon tipidir. Düşük dozlarda, x-ışınları vücudun içerisinin resimlerini çekerek hastalıklara tanı koymada kullanılır.


İlgili İlaçlar
Mabthera, Neupogen, Proleukin, Vesanoid, Xeloda, NeoRecormon, Roferon-A, Kytril